Դանիէլ Վարուժան - Daniel Varoujan

 


ԳԱՐՆԱՆ ԱՆՁՐԵՒ

Դաշտերուն վրայ իր տրտմութեամբ յամառող
Անձրեւը չէ՛ ասիկայ ։
Գարնան ջաղբն է ՝ որ ցանքերուն վրայ անհուն
Լուսացընցուղ կը տեղայ ։

Աստղերն անյայտ , կարծես հալած արեւէն ,
Տեղատարափ կը թափին ,
Եւ կը լըւան իրենց լոյսին մէջ փաղփուն
Անդաստաններն ու այգին ։

Կապոյտն յանկարծ կու լայ բուռըն ծիծաղէն ,
Եւ կը տեղայ ադամանդ .
Կը լուսնան կոյր աղբերակներն ու կ'երգեն
Իրենց ծընունդն արգաւանդ ։

Անհունն ի վար կը հեղեղուին շառաչով
Մեծ կաթիլներ շափիւղայ ,
Լի արեւով , ցընծութիւնով , կապոյտով ,
Ծիծաղներով սատափեայ ։

Մարգերը թաց կ'արտաշընչեն զովութիւն…
Կը լըւացուին գառնուկներ…
Բո՜յրը հողին , հողին բո՜յրը , ծաւալուն ,
Կը լեցնէ գիւղն ու եթեր ։

Ու արտերո՜ւս , արտերո՜ւս մէջ քրտնաշատ
Իմ ցորեաններս յամեցող
Նոր ուժերով յորդահոսա՜ն կ'ընձիւղին
Կայլակներու մէջ ի լող ։

Եւ մաքրըւած անտառին մէջ , այս պահուս ,
- Ըստ իմ գիւղիս հէքեաթին -
Կը ծնի եղնիկը , գօտիին տակ ծիրանի ,
Եղնորթ մը ՝ նման լուսինին ։

Spring Shower

 

This is not the rain hanging around a domain

In unyielding melancholy.

It is the spell of spring showering its light

On endless fields of fecundity.

The hidden stars, as if dissolved by the sun,

Pour down in myriad sheets,

And wash in their scintillating radiance

Expansions of orchard and fields.

The blue bursts in tears after hearty laughter,

And showers down diamonds,

Blind rivulets see the light and start singing

Their lush and bountiful birth.

Hefty drops of sapphire precipitate screeching

Down the depths of infinity,

Full of sunshine, exuberance, cerulean azure,

Mirth of mother-of-pearl.

The dripping meadows breathe out cool air…

Lambs are washed clean…

Scent of earth, the spreading earthly scent

Permeates village and ether.

And in my fields, my sweat soaked fields,

My tardy, belated wheat

Shoot upwards with renewed, bursting ardor

Awash in gushing streams.

And in the purified woods, at this moment,

 -- As my village fable tells --

The doe gives birth, under the bow of rain,

To a fawn, fair as the moon. 

Daniel Varoujan

translated by Tatul Sonentz

Այսօր Սինեմա Քացի

Եւ դեռ պիտի քնանամ:  Առտուայ ժամը հինգն է: Կը կարծեմ այսօր մարզանք չնելուս արդիւնքն է արթուն մնալս: 

Ի՞նչ տեսար թերեւս հարցնէք:  The Hunger Games պատասխանեցի:  Սիրեցի՞ր:  Գիրքերը, երեք հատոր, կարդացած էի ամիսներ առաջ եւ քիչ մը մտավախութիւն ունէի որ յուսախաբ կրնամ ըլլալ որպէս օրէնք գիրքէն շարժանկար վերածուած նիւթերու անցեալի փորձարութիւններուս պատճառաւ:  Միայն մէկ պարագայ կրնամ յիշել ուր, շնորհիւ Մէրիլ Սթրիփի լուսաւոր խաղարկութեան, շարժանկարը (Sophie's Choice) եկաւ պաշտպանելու գիրքը: 

Այսօր կարքը Ճէնիֆըր Լօրէնսին էր:  Ինքն էր որ փրկեց Անօթութեան Խաղերը:  Շնորհիւ մօտէն նկարահանուած իր դէմքին եւ իր շատ նուրբ արտայայտիութիւններուն, խօսակցութեան գրեթէ պէտք չկար հասկնալու համար ինչ որ կը կատարուէր այդ դէմքին ետին:  Ֆիլմի մը համար, որ աւելի action կրնայ համարուիլ քան թէ խօսակցական, շատ կարեւոր էր գտնել մէկը որ ամբողջ երկու ժամ քսան վարկեան մեր ուշադրութիւնը գրաւէր:  Ճէնիֆըր Լորէնս ինծ ապշեցուց:  Իր ներկայութիւնը պաստառին վրայ նորոյթ էր իր ինքնատիպ խաղարկութեան պատճառաւ:

Կրնամ ըսել թարմ, ոչ թէ որովհետեւ երիտասարդուհի է, այլ կրցաւ մեզի հրամցնել խելացի եւ ամէնանուազ դիմախաղեր որոնց բնաւ հանդիպած չէի ասկէ առաջ: 

Պիտի չգրէի այս մասին եթէ զինք տեսած չ՛ըլլայի հարցազրոյցի մը ընթացքին:  Բոլորովին տարբեր երեւոյթով այս կեանքով թրթռացող, շաղակրատող աղջիկը կրցած էր մեծ ոստում մը ընել դէպի ներքին կեանքով լեցուն նուազ խօսուն Քաթնիս Էվըրտինը:

Ան ալ ըսեմ որ տարին մէկ անգամ հազիւ սինեմա կ՛երթամ վերջերս:  Ուրեմն այս տողերը կարդացողը թող ներէ ինծի եթէ չտեսի խօսքեր կը թուին ըլլալ:

Comes with a Swwimming Pool

Driving eastward on Southern Avenue in Mesa, I came upon a red light and stopped.  The sign of the street read Los Feliz.  It was either Avenue, Road or Lane following the name I am sure.  I don't remember which.

Los Feliz.   

Los Feliz Boulevard in Los Angeles was one of the streets I had once lived on.  In an apartment on the second floor, with a roommate.  My roommate was a colleague, an actor I had been on stage with in the first play I ever did in the west coast.   Thereafter reappearing only some ten years later to take part in another play I was in.  The beginnings of the Armenian theater in the Los Angeles area. 

We rehearsed in the offices of a kind man.  We performed two weekends in a row which, at that time, was unheard of.  Until then we rehearsed for months, only to play for one night or afternoon.  Once, we even traveled to Oxnard.  A family there had invited us to rehearse in their house while spending the day there.

I don't know where she is now, my roommate of yore, and the light has turned green.   

A week ago, driving eastward again, but on Apache Boulevard, I had passed Lebanon Lane and found it odd that this was right after leaving the Haji Baba store, a Middle Eastern/Asian/Eastern European grocery/restaurant on Apache Boulevard.

I had looked left to see if the street had a reason to be called Lebanon Lane.  Only if you have lived in Lebanon you would have noticed that it had.  I should have brought my camera. Drama.

In Providence, Rhode Island, I lived on California Avenue.  One day I received a letter from Florida, from a Californian.  On the envelope they had underlined the word California.  

"You can check out anytime you want but you can never leave."  The Eagles, Hotel California.

For that matter, have we ever left Hotel Lebanon or Hotel Providence?  Have we ever left anywhere we have ever been?

Checking out is easy.  The bill is still being paid on some.

      

Friends for Now

Whatever the shift was, it sure has made a difference.  Some people felt it and some didn’t.  They will, eventually.  This could be solely personal and subjective but I am moved to share it.

If I try to explain what I am referring to, I wouldn’t do it justice.  It happened sometime while I was driving back from California. 

It was sad at first, very sad, as I had had a great time with friends old and new, classmates, colleagues from the theater, girl scouts of yore, friends of the family and in Santa Barbara.

I could have cried many times as I drove back to Arizona.  I postponed it telling myself that I now have new friends in Arizona.  I did not feel any better but I realized the only thing separating me from crying was the comfort I felt with old friends and that's all.  There was no need to explain what RP stands for (hint: right now barely for itself), no need to explain my accent, no need to explain why I am Armenian but am not from Armenia, no need to tell the story of my life as most old friends have more or less the same story.  

Of course I use the word “friend” very loosely herein-above.  In this day and age, anybody who says parev, good day, hello or hi is a friend or potential friend.  Some are friends in progress and some have culminated into friends of habit. And let us not forget all the friends on Facebook. 

Is the comfort or discomfort of the past that important for friendship to flourish?  Can two people be friends in the most profound way without them knowing anything about each other except name, occupation and address?

That could happen if I ever shut up.  I am not shy to talk lately. I can hardly listen to people.  It has reached embarrassing proportions.  In my defense, the subjects are others, not me. It is them rather.

Let us say that I felt happy and still am since my return. If this was due to the great time I had in California it would have worn off by now.  Since I can’t pinpoint the reason, and it being something to write home about, who cares when and how?

Մէկ Հատ ալ Ինծմէ

Հիանալի
Հայելի
Հայեցի
Հացի
Քացի
Մնացի
Կանցնի
Կացին
Ցածին
Ծին
Ծիծ
Ծիծաղ
Աղ
Մաղ
Խաղ
Վաղ
Շաղ
Սաղ

Երկու Գոհարներ Զահրատի «Քարանուագ»էն

Վենետիկ
Վենետիկի քարը
    ջուրէ շինուած է
    ճամբայ ճամբայ կը հոսի
ու երբ կարծրանայ ‐
    թափանցիկ
    գունաւոր
    Մուրանոյի ապակի կը դառնայ


Ֆլորանս
Կը զգաս թէ
սալայատակի քարն իսկ
    ոտքիդ տակ
կը յուսայ
օր մը
արուեստի գլուխ գործոց մը դառնալ
եթէ չէ
արդէն

Words with Friends

I have so much to do and the next minute I am doing absolutely nothing having found all the pertinent excuses of absolution, i.e., explaining to myself that I am being realistic and that this is not about being negative. 

It could be about rhythm, music, voice, the accordion healing the wounds with compassion, the voice again, conveying the beautiful, with truth and integrity, applause.  It could be about writing or reading and even dancing, in many languages, or one; with many gods or One; everywhere or here; always and now.    

"Charité bien ordonnée commence par soi-même."  Orderly charity starts by oneself.