Ան Սիլվեսթրին Տեսայ 2005ին

Շոքեկառքը գրեթէ տասերկու ժամ առաւ Նիու Եորքէն Մոնթրէալ հասնելու:  Բարեբաղդաբար նստարանս պատուհանին մօտ էր եւ լաւ մը դիտեցի վազող, փախչող տեսարանները:  Մոնթրէալ կ՛երթայի իմ նախասիրած երգչուհին լսելու:  Ֆրանսացի Ան Սիլվեսթրը:  Շատ քիչեր գիտեն իր մասին:  Նոյնիսկ Ֆրանսայի մէջ քիչ են զինք ճանչցողները:  Մօտ քառասուն տարի իր երգերը լսած, սորված եւ երգած եմ թէեւ միայն տան մէջ բայց եւ այնպէս շատ մը ընկերներ վարակած էի Ան Սիլվեսթրով:  Իսկ վաղը, Տիկին Անգինէին հետ պիտի երթայինք մտիկ ընելու այս հիմա եօթանասուն երկու տարեկան երգչուհին:  Տիկին Անգինէն առաջին անգամն էր պիտի լսէր զինք:  Իսկ ես առաջին անգամն էր զինք անձամբ պիտի տեսնէի, լսէի բեմին վրայ:

Հետս առած էի իր ձայնային սկաւառակը որ գնած էի այն օրը որ իմ առաջին ամսականը ստացայ Պէյրութի մէջ:  Գնած էի նայեւ Շարլ Ազնաւուրի մէկ սկաւառակը որ այլեւս մօտս չէ քանի փոխ առնուած էր ինծմէ տարիներ առաջ եւ աւաղ դեռ ետ չէ վերադարձուած:  Ան Սիլվեսթրի սկաւառակը դեռ ունիմ որովհետեւ կրնան մտնել եւ ամբողջ տունդ գողնալ բայց քանի որ չեն գիտեր թէ ան ով է, անոր սկաւառակը չեն տանիր: Այս մէկը իրաւ պատահեցաւ:

Հասաւ ժամը եւ Ան մտաւ բեմ:  Սկսաւ երգել եւ ես սկսայ արձունքներս զսպել յիշելով ուր լսեցի զինք առաջին անգամ, ինչ հոգեկան վիճակներ ունէի եւ ինչպէս զինք մտիկ ընելով կը մխիթարուէի եւ ուժ կ՛ըստանայի:  Իր երգերը ամէնէն աւելի երգուած գրականութիւն են:  Սրամիտ կամ տխուր, հաւատարիմ կամ տգեղ, դրացիին մասին թէ կիներու, մարդոց մասին թէ միասերականներու, խելացի մօտեցումով կը շոյեն իմ խելքը, կը մտածեն իմ տեղս եւ կ՛ընկերակցին իմ վիշտերուս: 

Նոր երգեր ալ երգեց:  Իրաքի պատերազմին առաջին տարին էր եւ արդէն Ան օրօր մը գրած էր այն երեխաներուն համար որոնք իրենց ժամանակէն առաջ ծնիլ պարտադրուած էին ռումբերու տեղալը չսկսած:  Տիկին Անգինէն շատ ազդուեցաւ որովհետեւ ինքն ալ Իրաքահայ է:

Իր հին երգերուն ընկերակցեցանք շատերս:  Ծափեցինք անընթհատ եւ ետ բեմ կանչեցինք զինք գրեթէ չորս անգամ:  Չմերժեց:  Բարձրախօսով յայտարարուեցաւ որ կարելի էր Անին տեսնել դուրսը եւ խօսիլ հետը:  Ելանք դուրս:  Շարք կար:  Սպասեցինք անհամբեր, ես գրկած իմ առաջին սկաւառակիս շապիկը որ ստորագրել տամ իսկ Տիկին Անգինէն երբ մեր կարքը հասաւ, չսպասեց:  Նետուեցաւ Անին վզին, արձունքախառն, «ես ալ Պաղտատէն եմ» ըսելով:  Մինջ իրենք լալաքին խնդուքներու ձայներ կը հանէին իրար գրկած, ես պէտք էր համբերէի նորէն:  Քառասուն տարի սպասողը մի քանի վարկեան ալ կրնայ սպասել մտածելով:  Հետոյ կացութիւնը բացատրեցի «խօսքը մեծին ջուրը պզտիկին»ը յիշելով եւ ումպ մը ջուր խմեցի ձեռքիս շիշէն: 

Ես կրնայի՞ մրցիլ այս գիրկնդխառնումին հետ:  Ամօթ էր նոյնիսկ փորձելը:  Ընդհակառակը այս մեծ տաղանդին առջեւ ես փոխադրուեցայ Պէյրութ, եղայ տասնըեօթ տարեկան:  Զգացի այն ատենուայ զգացումներս եւ այդ ատենուայ զսպուած արձունքներս սկսան հիմա հոսիլ, մաքրելով անցեալի նոսթալճիան, թաքուն մելամաղձոտութիւնը այդ ատենուայ: 

Անին ցոյց տուի իմ առաջին սկաւառակս եւ խնդրեցի որ ստորագրէ «Je m'apelle Arpie; sans H » .  « Ah oui. bien sûre » ըսաւ Ան:    Ապուշիկս Արփի, ըսի մտքես :  Այսինքն հիմա աս ըսելու ատէ՞նն էր:  Կը կարծես որ այս մեծ արուեստագիտուհին քեզի harpie՞ պիտի կարծէր:  Ստորագրեց:  «Pour Arpie, Amicalement, Anne»:

Տարի մը վերջ Անը նոր սկաւառակ մը հանեց, անունը՝ «bye mélanco»:

Schizo - From my Old Files of 2005

I am hitting the Tab button on my keyboard

So my car can stop at every stop sign

When going to work and coming back daily

I suddenly see one of the front tires

Rolling by itself ahead of my car

I immediately hit the Backspace button

But the tire alas does not come back to me

I then click on Find, type the word “tire”

Hit the Enter key and wait for results

The tire is by now nowhere to be found

I click on Open, get out of the car

I step on the screws spread on the pavement

I click Select All, they’re now together

Become the paper clip waiting for my command

They say “we’re hungry” and they wait for me

I lay down on the floor by the broken car

And feed them micros receiving their smiles

I jump in the car and click on Find again

The screws fly away, come back with the tire

They’re waiting for me, I’m waiting for them

A minute has passed when I realize

I could click “Replace”

To my great surprise the tire grudgingly

Hops on the axis, the determined screws

Speed up behind it, find their place and turn

Turn until a bell rings confirmation 

I click on the Go, the car starts rolling

I then click on Save and give it a name:

In My Dream I Can Change the Tire of my Car

Staying in the Present

The present from my window is a street in Phoenix, Arizona where cars pass by. I am on the ground floor and I see the cars passing through my window. The window has venetian blinds which, as you might have guessed, are open. There is a tree between the street and my window. In the room itself, there is this personal computer and a chair where I was seated with my body turned away from the computer and my neck turned towards the computer just before I adjusted my position or my attitude, pick one. That was a minute ago. I still feel a pull in my neck which needs further attention. Will be right back. I realized what the problem was and have corrected it. It is better than before but not ideal. I know what ideal is and thinking about it would send me either to the past or the future and I want to be in the present.

It was a fire truck that just passed going north. I am still in Phoenix, Arizona. I think it is a different kind of place here than anywhere else I have been. Today, after church, someone told me they are bored here. I have heard that word a lot lately.

The present got boring for a few minutes and that gave me a chance to want to stay in the present even more. Because boredom expects something that is not happening. To combat it, one must remember the passion, the gift, the present and the freedom.

There is a traffic light a few yards from my window and the countdown for the pedestrian crossing light can be heard at times very distinctly, other times not at all. I have not figured out why yet. It starts from ten and ends at zero with the screen showing the numbers followed by a green pedestrian walking. A green screen with the figure of someone taking a step forward. We have seen those in many cities but the numbers are a novelty for me.

Where is the gift in all this? I am writing. That's one gift. I can cry too. That's another gift. I can complain till morning. Is that a gift? It would be if I could complain in a literary way, like a woman of letters. The letters Ayp, Pen and Keem in my case. iPen Keem is the name of the show I will be giving on December 19, in Scottsdale, Arizona, in Armenian. From Ayp to Keem would be a good translation of the name. It will coincide with the official release of my CD Sandplay which contains songs from the show. One to be exact. The other songs on my CD are from my show Tayen Fe. That translates from the letter Ta to the letter Fe. But what are all these letters you will ask. These are the letters of the Armenian alphabet I would answer. Then you will say "oh, now I understand."

I did that without complaining. I will wait and complain during my show. Just for laughs. After all if you can't make them laugh, don't complain, you will end up boring everybody.

A man just rode his bicycle coughing and spitting loudly. I am complaining.

The moral of the story is that the present contains the past and the future. The gift is to know this. I like that. Do you?

Der Zor Diary: A Pilgrimage to the Killing Fields of the Armenian Genocide

I think my cousin (second) Lucine speaks for all of us Armenians in this brilliant compte-rendu of her trip to Der Zor this past August.



Der Zor Diary: A Pilgrimage to the Killing Fields of the Armenian Genocide

Puisque

Cela va prendre longtemps à tapper mais comme j'ai appris à tapper avec le clavier Français, cela ne sera pas si mal que ça. Tout d'abord il faut m'éxcuser les fautes d'ortographes flagrants que je vais faire mais ami perdu ami retrouvé est plus important que les fautes d'ortographes et puis il a promis (comprendre "menacé") de m'apprendre le français. Il a deja oublié les compliments qu'il me donnait, tel "tu parles tres bien le français" il y a plus que 20 ans de ça. Mais il se souvient des choses que moi j'ai oublié.

On s'est retrouvé puisqu'il m'a cherché. Je ne sais pas si moi j'aurai fait la meme chose. Peut être je l'avais déjà cherché. Je ne me souviens plus.

Et le revoila. Transformé.

Dans un bar/water hole à New York en 1974. Un homme s'approche et me dit que son ami qui est assis au bar en face de nous est timide mais voudrait faire ma connaissance. L'homme et moi on s'approche de lui et puis le revoila. On se connait aussi longtemps que ça.

Il est qui il est mais qu'il soit français, à part mes cousins-cousines en France, et le seul, en plus, que je connais, me donne sujet de réfléction. Pour qui chante-je les chansons en français? A présent, même les musiciens français chantent en anglais. Pour qui me prends-je?

"Who does she think she is" est un refrain que j'ai entendu plusieurs fois dans ses différentes incarnations. Si j'ai jamais cru que j'étais quelqu'un, je ne serai pas si romantique. La langue française est la langue de l'amour mais il y a des limites a ça aussi. Pas tout le monde qui parle français est romantique dans le sens que moi je comprends la romance. Je ne vais pas tomber amoureuse avec le premier venu qui parle français. Il se peut même que je ne voulasse pas parler du tout avec la personne.

Mais j'ai jamais eu ce choix luxurieux ou les gens qui parlent français s'étalent devant moi pour que je puisse choisir.

Toto, Lili, Rene et Titi sont toujours au jardin d'enfants, Hugo, Flaubert, Racine et Molière sont dans les bouquins et moi je me balade dans une robe que je viens d'acheter de Wallgreens pour $12 americaines. C'est faite en chine. Le 14 Juillet etait il y a deux jours.

Ceci dit, ça a été un plaisir inégalable que d'écrir en français. Comme il m'a dit l'autre jour: "Il faut voler plus bas."

Վերջապէս

Կը քնանայի կոր: Անգլերէն լեզուն քունս բերաւ: Քնացայ: Երազիս մէջ յիշեցի որ հայերէն գիտեմ: Արթնցայ: Թէ ինչպէս յիշեցի: Հայերէն Լեզուի Սրբագրիչ Բառարան անունով էջի մը կոճակը կայ այս էջին վերեւը եւ որը հազուագիւտ գործածած եմ: Եթէ հետաքրքրուած էք հայերէնի ուղղագրութեամբ հասցէն հետեւեալն է - http://nayiri.com/search?l=hy_LB: Ինչ լաւ աղջիկ եմ, չէ՞: Ստիպուած:



Քարթ մը ստացայ սիրելի ընկերուհիէ մը որուն իմ խտասալս ուղղարկած էի: Յետ Գրութեամբ կը տեղեկացնէր թէ տասնըհինգ տարուայ մէջ առաջին անգամն է որ հայերէն կը գրէր: Ուրախանայի՞ թէ տխրէի: Այս ընկերուհիս հայկական դպրոցը աւարտած է տարիներ առաջ: Ուրեմն որոշեցի ուրախանալ որովհետեւ եթէ մենակատարութիւններս գրած չ՛ըլլայի, նախ արեւելահայերէն «քիպորտ»ի վրայ եւ հետոյ արեւմտահայերէն, նոյն բանը պիտի ըսէի:

Երբ մօտիկ ընկերուհիներ կամաց կամաց հեռացան Պէյրութէն իրենց ընտանիքներով եւ հասան այս ափերը կամ Եւրոպա, նամակներ կ՛երթային կուգային էջերով: Մեր կարքն ալ եկաւ: Մենք ալ եկանք: Նորէն նամակներ սկսան երթալ քալ էջերով: Բոլորը հայերէն լեզուով գրուած: Պահած էի զանոնք եւ հետս պտտցուցած տունէ տուն, քաղաքէ քաղաք, երկիրէ երկիր: Չէի կրնար զանոնք թափել: Երբ հաստատեցի որ բոլոր անոնք որոնց ես տարիներ շարունակ նամակներ ղրկած էի, առանց վարանելու թափած էին այդ նամակները, ես ալ իրենցը թափեցի: Բայց մինջեւ որոշ թուական մը: Այդ թուականէն ասդին չեմ թափած ոչ մէկ նամակ որովհետեւ հետոյ երբ համակարքիչը մէջտեղ ելաւ նամակները սկսան տպագրուիլ փոխանակ ձեռքով գրուելու եւ աւելի նուազ տեղ կը գրաւեն պահուելու համար: Չեմ գիտեր եթէ իմ ղրկած նամակներս դեռ գոյութիւն ունին: Կարեւոր չէ: Կարեւորը այն է որ ձեռագիր եղողները թանկարժէք են ներկայիս: Ամէն մէկ հայերէն ձեռագիր գանձ մըն է այս օրերուս:

Իսկ ինչ ըսել Ֆրանսերէն լեզուին: Կիրակի օր, երբ Քալիֆորնիայէն նոր տուն հասայ, քիչ մը տխրած էի այնքան բարեկամներ ետեւ ձգելուս համար որոնց հետ չթր փթր Հայերէն խօսած էի օրերով եւ նկատած որ իրենցմէ ալ աւելի Անգլերէն բառերու օգնութեամբ կը խօսէի Հայերէնը: Երբ սենեակս մտայ, ուղղուեցայ շիտակ դէպի համակարքիչ: Հազիւ զայն բացի, միակ Ֆրանսացի ընկերս կը զանքէր «Սքայփ»էն: Մի քանի շաբաթ առաջ զիս վերագտած էր իմ կայքէջին միջոցաւ: Տասնըհինգ տարի է Ֆրանսերէն չէի խօսած: Ուրախութիւնս չափ ու սահման չ՛ունէր:

Յաջորդ օրը շուկայ քացի գնումներ ընելու եւ հանդիպեցայ Լիբանանցի Մայքին խանութը որ ծխածոտի տեսակներով, անուշահոտ իւղերով, մոմերով եւ Արկիլէներով լեցուն է: Իր հետ Արաբերէն կը խօսիմ: Այդ ալ նորութիւն է: Լիբանան ծնած եւ մեծցած՝ Ամերիկայ քալես ի վեր, առաջին առիթը կ՛ըստեղծուի Արաբերէն խօսելու:

Նկատած եմ որ այս երեք լեզուներու պարագային յաղորդակցութիւնը լեզուին հետ գրեթէ կապ չ՛ունի: Այսինքն, ինչպէս Արաբները կ՛ըսեն՝ - եւ եթէ թարգմանութիւնս ճիշդ է - թռելով կը հասկնայ կամ «պյըֆհամնի ՛աթթայէր»: Ուաթուաթ անանկ կ՛ըսէին, չեմ գիտեր:

Այո՛, այս տաք օրերուն կարելի է դիմանալ:

Visitor Counter Started in April 2010

I have not found a way to put the date next to the counter of visitors to my blog. But I find the 400 number encouraging. Let us say that 50 of those are my visits to my own blog, it is still substantial.

Thank you for reading folks. It makes me want to write better.