A Flower With No Name

You 

Happy Fathers Day you all.

On Fathers Day, in the year 2000, in New Jersey, as I was running out the door to go somewhere, dad was coming home from walking in the neighborhood. He had a flower in his hand which he gave me with a big smile. I was so shocked and felt guilty for not doing anything for him on his day, at the same time trying to overcome my joy at this incredible surprise.

I took the flower in utter disbelief, said Happy Father's Day with an astonished smile, gave him a kiss on the cheek, he also kissed me on the cheek, and we each went our own way.

The flower was saying many things. To use one of my favorite words, I was flabbergasted.

I might be wrong, but I don't think, in the history of this festive day, a father has given a flower to his daughter.

I wish I could remember what kind of flower it was.

It was the kind that was saying I want you to smile. I want you to be happy.

The kind that is warm and just and fair. The kind that forgives and is forgiven.

So whatever flower you can imagine that to be, let it be.

Happy Fathers Day Dad.

Equal

Mom and dad had the habit of playing backgammon in the family room after dinner.  This gave them a chance to chit chat, tease each other, play, munch on nuts and dried fruits before sleep time, having accomplished everything they set out to do that day.  And they always did.

Mom's motto was "don't leave for tomorrow what you can do today."  She was good at it and time and again us siblings were surprised to discover that she had done it again.  She was ready.  During her last years on this earth she would tell me "I just read the newspaper cover to cover and I don't remember anything I read."  I would tell her "me too, mom" which was partly true and is getting truer.

It took her a while to accept that she forgets and to say so when needed.  I had told her, it is easier to say "I forgot" than to fight for being right when there are two rights of opposing views.

We all forget.

Dad was forgetful from as long as I can remember. Absent-minded, rather, which created situations where we found ourselves in his car being kidnapped towards the airport instead of heading to the mountains.  So mom had to remember for him too. 

When I lived with them for a couple of years, from my studio on the second floor, I would hear the sounds of the dices being thrown on the board and the comments and exclamations that followed.  Mom was more expressive than dad of course.  She felt challenged in this game or any other game with dad because it was dad who won most of the time. 

I was in California when we heard of dad's passing and my brother and I traveled to New Jersey  but not in time for the wake that had ended just as we arrived home.  

Mom, Anahid, told me how much dad, Vahan was loved by the community, how the church was full of people who had come to pay their respects and what had happened the night before they took dad to the hospital.

As usual, they had two games of backgammon.  They were 1-1 when Vahan decides to end the match and said "Anahid, come on, let us go to bed in a tie". They did just that.

I have to open a parenthesis here and because I am writing in English it just occurred to me that the word tie in Armenian is not used for the fancy thing men put around their shirt. No, dad did not put on a tie to go to bed.  He would never do that. Nor is it used to describe the outcome of a game.

In Armenian, the word is equal.  There are no ties that bind, nor give the feeling of incompletion.  If all men are created equal why shouldn't your last words be "let us go to bed equal tonight, Anahid."

Because in the morning, when Anahid was tending to her garden, her friend, Knarig, shows up running and asking "What is the matter with Mr. Vahan? I just called you guys, he answered and  he couldn't talk."  Dad had had a stroke and after a second one at the hospital, left us to more peaceful pastures.

And Anahid told me this as soon as she saw me after the wake.  I am forgetful too but Vahan's last words were too important not to remember.

Երկձայն Աղօթքներ

Կիրակի առաւօտ մը, աշնան սկիզբը, Նիու Միլֆըրտի (Նիու Ճրզի) ամէնէն խոշոր ծառը, որ կը տեսնեմ իմ աշխատասենեակի պատուհանէն, արդէն սկսած է գունափոխել իր տերեւները։ Այսօր, իր գոյնը կը նմանի սոխի կեղեւներով ներկուած զատկուայ հաւկիթի գոյնին։ Ուրիշ ծառեր, կարմիրի, դեղինի եւ նարնջագոյնի երանգներ կ'արձակեն։

Լուսինէ Զաքարեանի ձայնը կը լեցնէ սենեակս։ Իր երկինք հասնող ձայնը հայեացքս կը տանի կապոյտին եւ մտքով կը տեղափոխուիմ Հայատան։ Էջմիածին։ Ուրիշ Կիրակի մը, տարիներ առաջ երբ Լուսինէն իր ձայնով անձամբ հմայեց մեր հոգիները։

Երազանքս կ'ընդհատուի անախորժ մեքենայի մը ձայնով։ Այս անգամ կը նայիմ վար։ Մեր դրացի Մայքը, իր պարտէզի խոտերը կտրելու գործը վերապահած է Կիրակի առտուներուն։ Լուսինէի եւ մեքենայի ձայնախածիկները կը մրցին իրար հետ, կը կռուին, կը պատերազմին։ Երկուքն ալ հաւասար իրաւունքներ ունին։ Մայքը շատ բարի մարդ է, ընտանիքի մեծ հայր եւ մէկ տարիէն հանգստեան պիտի կոչուի եւ ժամանակ պիտի ունենայ աւելի լաւ խնամելու պարտէզը ըսած էր ինծի։ Դրախտային երեւոյթ պիտի ունենայ ըսած էր։ Լուսինէին ձայնին պէս որ այս վարկեանին կը լսուի մեքենայի դժոխային ձայնին ընդմէջէն։

Այս դէպքը պատճառ եղաւ որ յիշեմ այն մի քանի տարիները երբ Նիու Եորքի Ս. Լուսաւորիչ Մայր Եկեղեցին քարտուղարութիւն կ'ընէի։  Եկեղեցիի Կիրակնօրեայ Պատարագները միշտ համեմուած էին քաղաքի ոստիկանութեան ինքնաշարժներու «Սի Պի Րատիօ»ներէն սբրուող խօսակցութիւններով որոնք տեղ գտած, կը լսուէին եկեղեցիի բարձրախօսներու ընդմէջէն։ Հակառակ մասնագէտներու միջամտութեան եւ ջանքերուն, զզուանքի հասցնող կանոնաւորութեամբ, մօտ երկու տարի, անոնք շարունակեցին ընկերանալ Տէր Ողորմեային, Սուրբ Աստուածին, պսակի, յուղարկաւորութեան եւ ուրիշ արարողութիւններուն։

Իսկ այսօր, նորէն Կիրակի երբ այս կը գրեմ, կ'ունկնդրեմ ովկեանոսներու վրայէն սաւառնած Հայերէն եւ Ֆրանսերէն երգեր որոնք կը մրցին միւս սենեակէն եկող եւ հեռատեսիլի կայաններէն սբրուող յայտարարութիւններուն հետ։ «Եթէ դեղը որ կ'առնէիք պատճառ եղաւ որ ստինքներ ունենաք, եւ դուք այր մարդ էք, դիմեցէք մեր փաստաբանական ընկերութեան։ Ձեզի աղուոր հատուցում կը խօստանանք։»

Ո՞ր Գրողը

«Գրողը տանի» կամ «գրողը տանի զինք» լսած եմ շատ, մանաւանդ լուսահոգի մօրս միջոցաւ։  «Գրող» բառին իմաստը չէի հասկցած։  Ինչ է այս գրող ըսուածը հարց կուտայի անվերջ։ Կենդանի՞ մըն է, վիշա՞պ մը որ կրնայ կուլ տալ այն բանը կամ անձը որ մօրս ձաւ կը պատճառէր այդ պահուն։  Շատ հազուագիւտ անգամներ, գրելու հետ կը կապէի։  Վերջիվերջոյ այս գրողը նոյն ձեւով կը հնչուի ինչպէս միւս գրողը եւ ես, համառօրէն, կը հաւատայի որ նոյն ձեւով ալ կը գրուի։  Համէնայն դէպս, երկու պարագային ալ իմաստ չէի գտնէր մէջը։  Գրող մը ինչպէ՞ս կրնայ մօրս ձաւերը տանիլ։  Եւ ու՞ր պիտի տանի եթէ տարաւ։ Ի՞նչ ձեւով պիտի տանի։  Կը հասկնայի որ այս ասացուածքը ճարահատութենէ փխած էր։  Խնդիրը լուծելու կամ անձին հասկնալու անկարողութենէն։  Իսկ գրողը կը հնչուէր երկու Րէյով, այսինքն «գրրողը տանի»ն կը շեշտէր ուժքնութիւնը ձաւին։

Պատասխան չկար, մինջեւ որ սկսայ, այս կամ այն պատճառով գրել։  Եւ հասկցայ։  Իմ ձաւերս կրցայ «տանիլ»։  Հասկցայ թէ գրելը ինչ մեծ գոհունակութիւն կուտայ եւ ինչ մեծ արտայայտչական ուղի է։

Փառք Աստուածուհիին որ հասկցայ։ Բայց ճիշտ հասկցա՞ծ եմ։  

Tsaprdook

So help me God.  It is thru intuition that we come to this realization.  Whenever I don't know where I am going but do feel alive, at times of change intense and at times of anxious waiting, I suddenly hear the music that is playing in my head.  The Lord's Prayer, in Armenian. 

I heard it once when I was packing to move out of one place and into another.  I knew then that it was all for good.  But don't get too excited now, remain sober.  Here comes another.  The last changement of domicile I made from Mesa to Chandler, Arizona required another type of prayer I suppose because I heard "Der Voghormia" when I came to. Lord Have Mercy in Armenian.  

After reading so many books, doing yoga, living life and listening to whoever wanted to sell something, I came to the conclusion that yes, I am my own Lord and I should have mercy on myself.  

Thus started a period of drinking a few weeks ago.  Chardonnay is my favorite wine and it makes me so happy.  Two glasses make my creative juices running, my fifth chakra opens up and I start writing, just like now.

What I was going to say and what I ended up saying are two different things I am sure.  I always knew that I was a good crazy.  One who has the patience for bright ideas coming her way to help her channel that craziness through a medium quelquonque.

Do you think "Tsaprdook" is a good title for a book?  The word is in Armenian and for the life of me I don't know the English equivalent or if there is one and I don't know how to find it if there is. Tsaprdook is something that only people who have totally lost it or seem so to others, produce when they talk. Anything goes as long as it is passing through.  Like if you are sitting at an outdoor cafe overlooking a boulevard and the cars are passing.  The only common denominator these cars have is their being cars.  Some are shuttles, like the Orbit shuttle that turns left every hour or so right next to the coffee shop, is empty.  Five to ten minutes later, it returns, still empty. No passengers.  A mystery that G and I are still trying to unravel.  Maybe there is a hotel somewhere.  Maybe.

Hasslo, that is what Tsaprdook is.  Words that might or might not have anything to do with each other or even sentences that are empty.  Just like that Orbit shuttle.

In the meantime, about Chakras. Lately, I have noticed that the definition of certain Chakras have been altered, modified, edited, and made a story out of depending who you are listening to or reading from.  This is where we can say "we can too." 

I am a monster.  There is no question about that.  I will be right back.  

Two Recipes for Home Made Fast Food

Basmati Rice (Leftover)

The next time you have leftovers of Basmati Rice, put a little water in a saucepan, cover with the rice, add salt, pepper, turmeric and shredded cheese, cover and heat on low until cheese has melted.

Enjoy!

Chickpeas with Tuna

Sauté chickpeas in a little vegetable oil in a frying pan, add Tuna, add Turmeric, mix while warming.* 

If you have time to chop and sauté some onions first, then add the chickpeas and the rest, it would be a bit sophisticated.

Enjoy!

*To warm food, put it on medium low heat until warm.  If you want it faster, put it on medium high and then on low.  

Մայրենին

Այնքան եմ կարօտել ես

Հայերէնն իմ մայրենի

Արեւելահայերէն

Արեւմտահայերէն

Քաղքցիերէն շեշտով

Հազրօյի համեմներով

Կամ երկարիմ մինջեւ հոն

Ուր Պարսկահայը կ'երգէ

Երեւանցին «ԻԻԻԻԻ» կ'ըսէ

Իսկ Պէյրութցին լաւ մը «կոր»

Հայերէն մագուր, գրական անհուն

Արդէն գրաւած սուրբ տեղն իմ սրտում

Կուգայ յուշել ինձ իմ իսկ կարօտը

Հանդէպ լոյս դէմքին մարմնին ու խելքին

Կարօտել եմ ես

լսել րիթմը  քոյ

երբ քեզ կը սիրեմ

ճիշդ ահա այսպէս

Քեզ կը գտնեմ ես

Վաղն առաւօտուն

Հետն արեւին

Երբ ան կը ծագի

Հետն այն բանին

Որ քու մասին է

Ինքզինքդ շատ չտեսնես

Անգլերէնը կայ

Նաև Քաղիերէն

Մինիմալիզմը

Եկուր հոն մոռցիր

Հիմակուհիմա 

Հոն ուր հովերը

Ազատ կը խաղան

Կարօտցայ քեզի

Այդ մէյ մը ըսի

Լաւիկ ճան լաւիկ

Առաջին խորհիկ

Արփի Տատոյեան

Օգոստոս 18, 2013

Չէնտլըր, Արիզոնա

Մեր Կատուն

Մենք կատու մը ունինք:  Անունը Միս Քիթի է:  Ան ճերմակ երկար մազեր ունի եւ շատ անուշիկ է:  Իր կապոյտ աչքերը երբ վրադ կը հարէ, նոյնիսկ ընդհանրապէս կատու չսիրողի մը սիրտը կը գրաւէ: Օրինակ իմ:

Երկու կատուներ պահած եմ ասկէ առաջ որոնք տունի պէտք ունէին կամ կը կարծուէր որ լաւ ընկեր կրնային ըլլալ ինծի:  Առաջինի պարագային, ան որ տուն չ՛ունէր եւ ինծի տրուեցաւ գրեթէ ստիպողական, անուանեցի Սիտըր, Լիբանանի մայրի ծառերուն անունով:  Շատ ազատ, անկախ եւ ինքնաբաւ էր:  Սիրուելու պէտք չ՛ուներ:  Թեղին մազեր ունէր եւ թեղին աչքեր:  Ջուր եւ ուտելիք կը բաւէին իրեն:  Առտուայ ժամը վեցին զիս կ՛արթնցնէր որ զինք կ՛երակրեմ:  Եւ այդքան:  Անկէ զատ, երկուքս ալ ազատ էինք մեր կեանքերը ապրելու ինչպէս որ կ՛ուզէինք:  Բայց երբ սկսաւ տունէն դուրս ելլել, աւելի ու աւելի երկար ժամանակ կ՛առնէր իր վերադարձը:  Սկսայ զինք մոռնալ: 

Շատ անգամ կուգար ներս ձայնը քաշուած ինչ ինչ կերած ըլլալուն պատճառաւ կը կարծէի:  Էնիկմա էր:  Դրացիս ըսաւ որ հոգեկան հիւանդութիւն ունի Սիտըրը:  Օր մըն ալ քնաց եւ ետ չ՛եկաւ:  Մինջեւ հիմա կը տխրիմ երբ իր մասին մտածեմ:  Չհասկցանք իրարու:

Երկրորդ կատուն ինծի տրուեցաւ երբ կ՛ապրէի Րոտ Այլընտի մէջ:  Արդէն անուն ունէր:  Թօմ:  Կամ Թօմաս:  Այս մէկն ալ առու էր եւ շատ անկախ:  Կանաչի եւ կապոյտի խարնուրդ աչքեր ունէր եւ մոխրագոյն մազեր:  Դուրս չէր ելլեր բնաւ:  Իր ներկայութիւնը չէի զգար իսկ:  Բայց օր մը ինչպէս եղաւ դուռը երբ բացի, ինծի հետ դուրս ելաւ եւ սկսաւ վազել:  Դէպի ու՞ր՝ չտեսայ:  Իրիկունը երբ տուն վերադարձայ, նորէն չկար:  Սիտըրը յիշեցի եւ սկսայ մտահոգուիլ:  Յաջորդ առտու հեռաձայն մը եկաւ այն ընտանիքէն որմէ եկած էր այս կատուն: Հոն քացած էր:  

Այսինքն մի քանի մղոն վազած կամ քալած եւ գտած իր բուն ընտանիքը:

Սառած մնացի։  Յիշեցի որ երբ դուրսի դուռը կը գոցէի տուն մտնելէ ետք, ձայն մը լսեցի եւ կարծեցի դռան մռնջոցն է։  Բայց դուռը ասկէ առաջ ձայն չէր հանած բնաւ։  Պէտք էր ընդունէի։  Թօմ ուզած էր հետս ներս մտնել բայց իրեն առիթ չէի տուած շատ աճապարած ըլլալով հասնելու տան ձանձրալի ներսը։

Ուրի՞շ։  Ինչպէ՞ս կ'ըլլայ եթէ ան որ պիտի պահէ կատուն, ինք իսկ գտնէ այդ կատուն կամ կատուն զինք, փոխանակ կարքադրուած ամուսնութեան պէս, եւ լաւագոյն միտումով, քեզի տրուի կատու մը։

Այս երկու պատահարները ինծի յիշեցուցին որ պէտք է մարդ արդար ըլլայ հանդէպ այս կենդանիներուն:  Միայն ուտելիքով չէ որ անոնք կը բաւարարուին:  Կը կարծեմ կատու սիրողները որոշ կապ մը կ՛ըզգան անոնց հետ եւ կը սիրեն բնականօրէն եւ ոչ այս կամ այն պատճառով:  Սէրը հոս ալ կոյր է: 

Մարդիկ կան կատու կը սիրեն, ուրիշներ շուն կը սիրեն, եւ շատեր երկուքն ալ կը սիրեն:  Անգլերեն եթէ գրէի, աւելի ճիշդ ձեւը կայ ըսելու, առանց սիրելու կամ չսիրելու հարց ծագեցնելով:  I am not a cat person.  Ես կատու անձ մը չեմ այսինքն:  Շու՞ն, հանգիստ:

Եկուր տես որ այս Միս Քիթին որուն ես Միս Ամերիքա անուանած եմ, շատ տարբեր է միւս երկուքէն:  Զիս առաջին իսկ տեսնելուն եկաւ գիրկս բազմեցաւ:  Անվերջ կ՛ուզէ գրկուիլ, շոյուիլ, սիրուիլ եւ ձայնը չի կենար երբ արթուն է: 

Ձայներու հաւագածոյ մը ունի որ Մէրիլ Սթրիփին նախանձը կրնայ արթնցնել: Երբեմն նոյնիսկ yes կամ no կը կարծեմ լսել այնքան որ նուրբ եռանքներով ձայնի ելեւէջներ ունի:  Իսկ իր փոփոխական դէմքի արտայայտութիւնները նոյնիսկ մարդկանց մօտ չեմ տեսած:

Երբ վերջապէս համոզուեցաւ ու անդրադարձաւ որ Կէրին իմ ալ ընկերս է, նայուածք մը նետեց ինծի որ կ՛ըսէր, անգլերէն՝ "BITCH":  Հաւանաբար ես ալ նոյնը ընէի եթէ իր տեղը ըլլայի: 

Բերնին ջուրերը կը վազեն երբ զինք գիրկս առնեմ ու շոյեմ:  Իսկապէս:  Շատ կը սիրէ սիրուիլ եւ ամէն ինչ կ՛ընէ որ զինք գրկեմ:  Երբ չհասկնալ կը ցեւացնեմ եւ իրեն կը հարցնեմ թէ ինչ կ՛ուզէ, գլուխը ոտքերուս կը քսէ:  Եկուր դիմացիր: 

Շատ չի պատահիր որովհետեւ ամբողջ վրաս գլուխս ճերմակ մազ կը բակի: 

Կէրին կ՛ըսէ որ ոչ ոքի հետ այսպէս չէ վարուած եւ այդ պէտք է զիս ուրախացնէ:

Երբեմն՝ այո։

   

Թատրոնի Ճամբով - Գլուխ Առաջին

Լիբանանահայ թատրոնի առաջին գիտաժողովը Հայկազեան Գոլէճին մէջ:  Ոտքի՝ Ժալալ Խուրի: 

Haigazian Herald, January 14, 1972.  (Excerpt) Guilda Bechakjian.

   " 1924 witnessed the emergence of the first Lebanon-Armenian theatrical "happening."

In the courtyard of the St. Nishan church, a four hour, twelve scene nationalistic play

"Yeldezen Sassoun", was presented to the Armenian community.

    In 1937 groups were formed, the most eminent of which was initiated by the Mendelian,

known as the Sentougian troupe, with Garo Khatchigian, and Kntouni who had put on plays such as

"The Valley of Tears" (Artsounki Hovide) and "The Fall of Tmgapert" (Tmgaperti Aroume).

    The prominent actors of the time, for whom acting created strife in the need to safeguard

their identity, were, Haig Ardziv, Vart Badrig (who had come from Europe), Mr. and Mrs. Vosganian,

Diran Adjemian, (the well-known caricature artist), and Gaydzag Kntouni also participated in this

movement.

    A union of the Lebano-Armenian theatre was formed in 1932.  The theater developed gradually. 

In 1946 Tavit Evereklian made important achievements.  In the 1950's occured the emergence of

Berj Fazlian in the Vahram Papazian troupe.  The years 1957-1962 saw the forming of the

Haigazian College theatre.

    The best known of our modern Lebano-Armenian troupes is the Kaspar Ipegian, now under the

directorship of George Sarkissian.  This troupe has given more than 400 presentations, toured

the Americas and Iran, and seen the participation of more than 250 theatre people.  Mr. Torossian

then read quotations from the living, modern directors. 

..."

Պէտք է նշել որ Գասպար Իփեկեան թատերախումբը գործել սկսած է 1934ին:   Ինչպէս որ վերի անգլերէն տողերուն մէջ չէ յիշուած ասիկա, նոյնպէս եւ ներկաներուն մէջ զգալի էր այդ խումբի բեմադրիչին եւ անդամներուն բացակայութիւնը:  Ներկայ էին, միւս բոլոր հայ բեմադրիչները եւ շատ մը ուրիշ արուեստագէտներ, դերասաններու կողքին:

Մինջեւ 1960 թիւ Պէյրութի մէջ գոյութիւն ունէր միայն Հայերէն լեզուով գործող թատերախումբեր:  Հետեւաբար, Արաբախօս ժողովուրդը անկէ ալ զրկուած էր : 

Եօթանասունական թուականներու սկիզբը արդէն ութը հայ թատերախումբեր կը ներկայացնէին զանազան կտորներ Պէյրութի բեմերուն վրայ:  Այդ առթիւ Երիտասարդ Հայ պարբերաթերթը ծիծաղի էջ մը հատկացուցած էր իր 35րդ թիւին մէջ որ կ՛արտատպեմ ամբողջութեամբ:

Զուարթ Օփերէթ

«Թէաթր Տիւ Լիպան»ի մուտքին.
- Ինչպէ՞ս գտար «Զուարթ» օփերէթը:
- Օփերէթը զուարթ էր, բայց անոր յաջորդող վէճերը զուարթ չէին:

12 Զայրացած Մարդիկ

Պարահանդէսի մը ատեն.
- Պրն.  Պերճ Ֆազլեանը համրել չի՞ գիտեր:
- Գիտէ. ինչո՞ւ:
- Իր ներկայացուցած բիեսի զայրացած մարդիկը 12էն աւելի էին:
- Ինչպէ՞ս թէ աւելի:
- Սրահի մէջինները չէ՞ր հաշուած:

Ինկած Բերդի Իշխանուհին

- Դժգոհ չեմ որ բերդը ինկած է, բայց ինչո՞ւ շարունակել ինկած . . . ուժերով:

Քաղքենին Ազնուական

Մէկը մեզի հարցուց:
- Կարդացի՞ր Սամօյին գրածը «Արարատ»ի մէջ Յ. Երէցեանի բեմադրութեան մասին:
- Չեմ յիշեր:
- Գրած էր որ. «Երէցեանի բեմադրութեան վերջաւորութիւնը Մոլիէրինէն աւելի յաջող է»:
- Լաւ, ի՞նչ գէշութիւն կայ:
- Գէշութիւն չկայ, միայն թէ Սամօյին ըսածը Մոլիէրինէն եւ Երէցեանինէն ալ յաջող է:

Աստծոյ Լռութիւնը
Ներկայ մը սրահէն դուրս ելլելով:
- Այս որքա՜ն խօսք՝ լռութեան մը մասին:

Կասկածը Կնկայ Մտքին Մէջ
Խմբագրատան մը մէջ:
- Ինչպէ՞ս գտար երկու Գրիկորներու կռիւը:
- Ո՞ր Գրիգորներու:
- Գ. Քէօսէեանի եւ Գ. Սաթամեանին կռիւը «Կասկածը Կնկայ Մտքին Մէջ»ի առիթով:
- Պէտք է այդ բիէսին վերնագիրը փոխել ու ըսել. «Կասկածը փոխադարձ արժէքներու
հանդէպ»:

Ամերիկա Ամերիկա 71

Մեքսիք փողոցին անկիւնը:
- Ի՞նչ կը հետապնդէ բեմադրիչը այս «խաղ»ով:
- Ամերիկա գաղթելու դէմ կը կռուի:
- Բիէսին հասոյթով՝ հեղինակը Ամէրիկա պիտի մեկնի կ՛ըսեն:

Ո՞վ է Վախցողը Վիրճինիա Վուլֆէն

- Տեսա՞ր Վիրճինիայի դերը ստանձնած աղջիկին խաղարկութիւնը:
- Հիանալի՜ կը խաղայ:

- Այդ աղջիկը ի՞նչպիսի աղջիկ է:
- Շա՜տ պարկեշտ, շա՜տ ամչկոտ:
- Վալլահի ես այդ դերը խաղցող աղջիկին հետ չեմ ամուսնանար:
- Քեզի պէս տգէտին՝ այդպիսի աղջիկ տուող չկայ:

Քաջ Նազար

- Սա «Քաջ Նազար»ը ինչո՞ւ է. Թապագեան նորէն չի ներկայացներ:
- Շա՞տ հաւնած էիր:
- Քաջութիւն կը պահանջէր այդպիսի ուժերով «Քաջ Նազար» խաղալ:

Վերի կատակները այս օրս կուգան փաստելու այն երջանկութիւնը որ Լիբանահայ թատրոնը կը վայլէր:  Այնքան ներկայացումներով հորդառատ ժամանակ էր որ հանդիսատէսը չէր գոհանար հայերէն լեզուով բան մը տեսած ըլլալու հանգստութիւնէն:  Ան արդէն կը պահանջէր աւելի լաւը աւելի կատարեալը: Մեծ մրցակցութիւն կար եւ այդ պէտք է նպաստած ըլլար որակին:  Այդ մէկը չեմ գիտեր որովհետեւ վերի նշուած բոլոր խաղերուն ներկայ չեմ եղած:  Գիտենք նայեւ որ քանակ չի նշանակէր որակ:

Սակայն պէտք է ըսեմ որ այդ ժամանակ Պէյրութի մէջ կարելի էր որեւէ երեկոյ ուղղուիլ որեւէ թատերասրահ, եւ վայելել Հայերէն լեզուով ներկայացում մը:

Կային նայեւ անթիւ  թատերախաղեր Արաբերէն լեզուով:  Արաբները արդէն սկսած էին իրենց իսկ գրած թատերախաղերը ներկայացնել եւ մնայուն խումբեր ունէին երբ, եթէ ճիշդ կը յիշեմ, հայերն էին որ թատրոնը սկսան Լիբանանի մէջ:  Հաճախ կարելի էր նայեւ տեսնել Ֆրանսերէն եւ Անգլերէն լեզուներով բեմադրութիւններ:

Թէ ինչպէս:


1968ի Յունիս ամիսն էր: Հեռաձայնը հնչեց:  Վերցուցի ընկալուջը, զարմիկս էր, Սալբին:

- Ազդակ-ին մէջ յայտարարութիւն մը դրուած է:  Պուրճ Համուտի Լեւոն Շանթ Թատերախումբը դերասաններու պէտք ունի:  Ի՞նչ կ՛ըսես, երթա՞նք:

- Այո, ես ալ տեսայ, բայց ինչպէ՞ս: 

Մեր ծնողները պիտի ընդունի՞ն որ իրենց անդրանիկ աղջիկները դերասանութիւն ընեն:

Հ.Մ.Ը.Մի պասքէթպօլի խումբին մաս կազմել՝ այո:

Նոյն միութեան մէջ մրջնիկ եւ հետոյ արենուշ ըլլալ տարիներով՝ այո:

Դերասանութիւ՞ն՝ կասկածելի:


Որոշեցինք կանխել երկար բարակ բացատրականները իւրաքանչիւր ծնողքի ըսելով որ միւսին ծնողները թոյլ տուած են արդեն: 

Մեր ծնողները հայ էին բոլորը:  Մեզի հայկական դպրոցներ ղրկած էին որ ուսում ստանանք, եւ հետոյ իրենց նման ամուսնանանք եւ զաւակներ ունենանք:  Հայ մեծնանք եւ մեծցնենք:  Իսկ մենք կը քալէինք ժամանակին հետ:  Այսինքն մեր սերունդին տրուած էր հայեացքները դէպի աւելի լայն հորիզոններ սեւերել:  Անկիւնադարձ էր:  Փոփոխութեան տարիներ ամբողջ աշխարհին մէջ երբ մենք ուզեցինք հայ թատերական խմբակի մը մաս կազմել:

Այդպէս ալ ըրինք:

Պուրճ Համուտին ուր եւ ինչ տեսակ ըլլալը չէինք գիտեր դեռ: 

Յունիս ամսու երեկոյ մըն էր, տաք, խոնաւ եւ հեղցուցիչ, երբ երկու զարմիկ քաջագործութիւն ըրինք:  Քշեցինք դէպի Պուրճ Համուտ մեր թեւերուն տակ պատրաստ այն հայերէն գրութիւնները որ իւրաքանչիւրս զատած էր բարձրացայն կարդալու համար խումբին եւ բեմադրիչին առջեւ, ինչպէս որ խնդրած էին:

Մեզի ըսած էին որ շենքը կը գտնուէր Ազատամարտ Ակումբին ետեւը:  Հարցուցինք դես դեն թէ ու՞ր կը գտնուի Ազատամարտ Ակումբը:  «Հոն» ըսին:  Ետե՞ւը:  Ան ալ «հոն» էր: 

Երեք թէ չորս յարկանի շէնք մըն էր, որուն վերջին յարկը ունէր պզտիկ սրահ մը, եթէ սրահ կրնանք կոչել զայն, աւելի հիւրասենեակի մը չափ էր, եւ քովը պզտիկ սենեակ մը ուր Պուրճ Համուտի Համազգայինը իր ժողովները կը գումարէր:

Մտանք ներս:  Երկար սեղան մը դիմացի պատին ուր նստած էր մօրուքաւոր, քիչ մը գիրուկ բեմադրիչը:  Կռահեցինք:  Վարուժան Խտշեանը:  Քովը նստած էր կին մը, երկար մազերով, կապուտաչեայ եւ բարեձեւ եւ շատ խոտոր կը համեմատեր Պուրճ Համուտի եւ ընդհանրապէս Լիբանանցի ըլլալու հետ:  Ամաաա՜ բացականչեցի մտքով:  Վարուժին, հետոյ գիտցանք, անգլիացի տիկինն էր:  

Վարուժը, այսպէս կը կոչէինք զինք, խնդրեց որ բարձրացայն կարդանք մեր ընտրած կտորները:  Կարդացինք:  Ընդունուեցանք եւ բոլոր խումբին հետ միասին բարձրացանք շէնքին տանիքը մարզանք ընելու:

Մարմինները, դէմքերը, ձայները, մատները, շնջառութիւնը կրթելու համար պէտք էր որոշ մարզանքներ ընել:  Ըրինք:  Գրտնեցանք եւ ուրախացանք զարմիկս ու ես:  Իրարու նայուածքներով «ասոր կը հաւատա՞ս»ներ կը նետէինք:  Ոչ միայն ընդունուած էինք, որդեգրուած այս խումբին կողմէ այլ նայեւ մեզի կը տրուէր որոշ բաներ որ մեր մտքէն չէր անցած որ կը տրուի, որ գոյութիւն ունի:

Մեզի տրուեցաւ նայեւ տեղն ու տեղը խաղալ զանազան առաջարկուած նիւթեր մասնորոշ բնաւորութեան գիծեր յայտնաբերելու եւ շեշտելու համար:  Հետոյ՝ չափազանցել այդ գիծերը որպէսզի անոնց աւելի նուրբ եռանքներ ընտրելը դիւրանայ:

Երբ ետ իջանք տանիքէն վար, Վարուժը մեզի տեղեկացուց որ մեր յաջորդ ներկայացումը պիտի ըլլայ Չէխովէն չորս կարճ կտորներ:  Առաջինը՝ Յոբելեանը որուն մէջ պիտի խաղայի ես, իսկ զարմիկս Սալբին՝ պիտի ստանցնէր դեր մը Առջը կտորին մէջ:

Անունը Տայանա էր:  Ան մեր հետ մասնակցեցաւ բոլոր մարզանքներուն հակառակ անոր որ երկու ամսու հղի էր:  Այնքան շաղուած էր արդէն խումբին հետ որ սկսած էր հայերէն բառեր ալ գործածել երբ կը խօսէր իր լեզուն, Անգլերէնը:  Մեզի կողմնակի անձնական ցուցմունքներ կուտար իր նօթագրութիւններէն:

Ի միջի այլոց ես իմ առաջին դերը խաղալու համար պէտք էր մի քանի քիլօ կորսնցնէի:  Տայանան թուղթի մը վրայ գրեց թէ ինչ պէտք էր ընէի եւ ինչ պէտք էր ուտէի: 

Մեղաւոր մեղսակիցներս չէինք հաւատար եղածին երբ տուն կը վերադառնայինք:  Շատ արագ պատահեցաւ այս բոլորը:  Հետաքային պարզուեցաւ որ այս արագութիւնը խումբին «հեւք»ն էր թէ բեմադրութիւններուն եւ թէ խաղարկութեան մէջ: 

Երբ ուղղութիւն տուող կայ ամէն ինչ աւելի թիւրին կը թուի ըլլալ:  Իմ մտքես բնաւ չէր անցած դերասանուհի ըլլալ:  Ես երգել կը սիրէի:  Բայց ահա ոչ միայն ես` այլ երիտասարդներ տարբեր միջավայրերէ, տարբեր դպրոցներէ, տարբեր գաղափարներէ կը գտնուէինք Պուրճ Համուտ, շէնքի մը տանիքը, եւ երջանիկ էինք:

Morning Beyond the "Dead End" Sign

The top of palm trees are the first sign of the sun rising. Together with a pink sky as background, the heart fills with warmth at the sight of this new dawn.

Although our house is in a cul de sac and from my kitchen window, where we spend most of our free time, I see the Dead End sign as a reminder, I still appreciate the next phase of the rising sun when it illuminates the roofs of the houses across the street.  Those houses that have a second floor are the first to receive the warmth of the new day.

In the freezing weather, it is hard to imagine that only a few months ago, we were suffering 120 degree weather.

The sun has reached my right face through the window in the living room and I am in the kitchen.  It hits my right eyeglass and reflects into my eye.  Good morning.  My shadow is now cast on the blinds covering the kitchen window that faces west and the Dead End sign outside.

It is a new day.  Duke the dog is waiting for me to take him to the park nearby where all the neighborhood dogs go by passing by our house.  Duke lets out a warning bark each time this happens.  We look out to see a man or a woman or both taking their dogs for a walk.

One evening, we were looking up at the clear sky when two white owls were circling above.  The neighbors have since told us everything about them.  Where they hang out, what kind they are (Great Horned), and where they hatched. One of them is spoken to as Baby Blue.  I told them we rescued a great horned owl in Rhode Island once.  We were taking a walk in the woods when my friend Cynthia noticed an owl under a tree who was trying to fly but couldn't.  Immediately she took out her jacket and picked the owl up with it like it was a baby.  A beautiful owl, scared and probably hurting, was taken to the rangers and the following day, its picture was in the Providence Journal.

I walked with the neighbors to where the owls hang out but they were not there.  Eight out of ten time they are there they told me.  Maybe soon.

Duke is big and he is not afraid of anything except us who take care of him.  He is a mix of Lab and Chow.   On the other hand, Miss Kitty, the cat, 17 years young, knows there are owls outside and won't stay out, specially at night unless accompanied by an adult.  She is constantly in complain mode and in need of attention.  Gary says it is old age but more so because of the new environment we put her in.

She sleeps most of the time and jumps on the chest where I have all my plants, to drink...plant juice?  Some of my plants are in water in vases awaiting transplantation.  When she jumps or runs in fear, you wouldn't know how old she is.

We managed to cut the tip of her toenails to prevent injury to our legs when she jumps on our laps and holds herself in balance by sinking her nails into our flesh.  We still cannot explain the two inch scratch on my back, below my shoulder which was an open wound and which I discovered by accident.  Although neither pet is allowed in the bedroom, Miss Kitty, to spite us, will come in, make some noise and run out before we have had time to say "OUT!"

She could have very well jumped on me while I was in deep sleep.  We think.  We have no proof.

The sun is high enough that it has reached the road, the cars, the plants, the fruit trees and the blue recycling bins that people have put outside.

It must be Wednesday.

Ուաչումաքօլիթ

Ին տիս էյճ ավ էվրիթինկ էքսփոզտ, թրանզլէյթըտ, թրաքտ տաուն, սթաթիսթիքս, փաթրիօթիք սըրվէյընս, «ֆիշինկ», տէմոկրաֆիքս, պրատըրզ պիկ էնտ սմօլ, էթս. ուան քէննօթ հելփ պաթ լէթ տիս պի ուիտաութ չէնճինկ տը քիպորտ, դու սորթ ավ պալընս թինկզ պայ լէթինկ ուանսէլֆ էքսփիրիընս տը ատըր սայտ ավ տը քօյն, այ. ի. րայթինկ Ինկլիշ ուիթ Արմէնեան լէթըրզ:  


Էնտ ճասթ լայք ուէն րայթինկ Արմէնեան ուիթ Լաթին ալֆապէթ, սամթինկ ուի եուզտ դու տու պիֆօր տը ատվէնթ ավ տը Եունիքոտ օր իվըն պիֆօր Արասան, հիր օլսօ այ էմ հէվինկ տիֆիքըլթիզ րայթինկ «ուըրտ» օր «տը»:  Իթ իզ նաթ էկզաքթլի «տը»:  Էնտ ուա՞թ թու տու ուիթ տը ինթէրօկէյշըն մարք:  Այ սէյ ուէն ին Րօմ...:

Եու ուիլ թինք էթ թայմզ տաթ այ շուտ եուզ տ ինսթէտ ավ է թ:  Էնտ եու մայթ պի րայթ:  Մայ էքսքիւզ իզ մայ աքսընթ:  Այ էմ րայթինկ էզ այ սփիք:

Թրանզլէյթ Տիս օր Էն Արմէնեան Քաթարսիս քուտ հէվ ալսօ պին ափրօփրիէյթ թայթըլզ ֆօր տիս ուաչումաքօլիթ:  Օլտօ (ֆոր լէթըր ուըրտ դէյքս էյթ լէթըրզ ին Ինկլիշ) տիս իզ նօ չօքլէթ պայ էնի մէժըր ավ տը իմաճինէյշըն, նէվըրտըլէս, այ թինք ուիթ է մօտըրէյթ լիիփ ուան մայթ պի էյպըլ դու թէյսթ չօքլէթ հիըր:

Այ քէնթ հելփ ֆիիլինկ տաթ այ հէվ ըսքէյփտ ֆրոմ սամուէր էնտ ուոնտըրինկ իֆ այ ուիլ պի էյպլ թու սթէյ հիըր:   Այ քոնֆէս իթ իզ նաթ իզի:

Իզ տի՞ս տը նիու Թրքիշ, տը ուան աուըր (ուաաահ, տաց ընատէր հարտ ուան) փէրէնց սփոք ուէն տէյ տիտ նօթ ուանթ աս թու ընտըրսթէնտ ուաթ տէյ ուէր թօքինկ ապաու՞թ:

Եա, մէյպի, նօ սիքրէթ հիըր տօ (էնատըր սիքս լէթըր ուըրտ տը Արմէնեան մէյտ իթ ուիթ թու):  Ուի օլ նօ ուաթ տիս իզ օլ ըպաութ:

Ար Օ Թի Էֆ Էլ օր րօթֆլ

Թէնք եու ֆոր տը գոնսընթրէյշըն եու կէյվ տիս ուաչումաքօլիթ:

Searching for Zaatar

Even the Zaatar that I sent to my sister Hourig was made in Aleppo.  It never arrived.  Well it has not arrived yet.  They found the packaging without the contents and sent me a letter requesting a description of the article, its made, model, design, color and everything else I can think of to help them search for it.  Including, but not limited to taking or drawing pictures.

I ate some of this by now famous Zaatar at my sister's and loved it so much that I wanted to buy some and bring it with me to Arizona, My sister gave me his bag of Zaatar which I brought back.  She said she will buy some and send it to me.  She called me a week later saying there is no more at the market that she used to buy it from. I told him I saw some at the middle eastern market here, did not buy it because I still had some, so I can go buy some and send it to her.  She told me to wait another week so that she can check again if they have.  They didn't have.

I went to the store in Phoenix and bought three bags.  Two for my sister Hourig and one for me.  Found a sturdy box, packed the Zaatar in it, went to the post office, addressed it, the clerk helped me tape it and we sent it off to New Jersey.

A month later the Zaatar has not reached my sister.  She checked with her local post office, they did not have it either.

I got the letter from the post office yesterday and while taking pictures of the bag of Zaatar I have, I finally had time to notice that it was made in Aleppo.  I was very surprised.  I had thought it was made in Lebanon, that's how good it was.  Me and my prejudices.

Aleppo?  Couldn't it have been from Lebanon?  I might not be able to taste this Zaatar again considering what is happening now in Aleppo. My senses were in uproar. 

From time to time, as breakfast or snack, I find myself eating some Zaatar mixed with olive oil which is one way of eating it, the other being without olive oil.  This particular brand has an incredible amount of sesame seeds in it that bring a good balance to the taste.

There is a civil war in Aleppo and our attention is drawn to it whether by choice or by accident.  I will not die if I don't eat from this magical Zaatar, but this is how cultures, traditions and good things disappear.

All Dressed up for Salad

If you are on a budget and life gives you lemons, you still have to go buy a pitcher to make lemonade.

I live in Arizona. In winter, it is oranges, lemons, limes, grapefruits, pomegranates. People give them to each other in bags or put them on the curb outside for others to pick them up.

While taking a walk one night, with my dear friends, we found one such bag on the curb. They gave it to me to take home and explained how I can freeze their juice for future use.  A whole bag of lemons I got. A week later, other friends came over and brought even a bigger bag of lemons from their garden trees.

It took an hour, maybe more, to squeeze by hand the juices out of all those lemons, but the amount of money I saved was worth the effort. Two lemons are one dollar if you buy it here. Eight lemons are one dollar if you buy it there... think gas money. I got plenty of lemons for nothing.

Lemons, I had lemons, I had two huge bags of lemons.

I then put the lemon juice in empty ice trays and into the freezer, took them out of the ice trays and into little plastic bags by counts of 5 or 6, and back into the freezer. Now I have enough lemon juice to make salads all winter and into spring. And I did. I have one bag left in the freezer now. Let it stay there. The fat lady has sung.

As if on cue, three days ago, the man who is renting a room and a bathroom in this apartment and is here only in that capacity, brought me a gift. Outrageous (that's the brand name) bottles of extra virgin olive oils, one with garlic, the other with Alsace herbs and a bottle of balsamic vinegar. A day before, he had told me that he was broke. In a matter of ten months, he lost the two jobs that he had.  One because of downsizing, the other because of various physical pains he is experiencing which are not clear to me because he keeps changing the explanation.  He is in his early 50s. He is quiet, mostly stays in his room, says "hon" after "thank you" and basically a decent person.

“Everything I have is yours” he said to me once. “No, it is not!” I retorted. I am not used to that. It makes me very uncomfortable. So now, with the gift, he has also bought a huge lettuce, cucumbers (also huge), celery and tomatoes.  There were gifts at Christmas too, through his girlfriend, and flowers and Tupperware replacements on one occasion.

That is very nice. I am not saying anything. He always contributes, i.e. he buys the same ingredients I used in the last salad we shared. But what I want you to notice is the timing. As soon as I decide not to spend so much time in the kitchen preparing food, partly because my kitchen is the hottest place in the apartment specially now that we have 110 degree weather here, and partly to have more time to write.  In that respect, I am doing good.

For the longest time I have wanted to make a totally different salad. Not even Tabbouleh. One that might not have so much chopping involved, but because of lack of open communication, or you can't clap with one hand, I had fallen into the vicious cycle of reproducing the same thing over and over again but each time adding new tastes like dried mint leaves or sumac or oregano, replacing lemon juice with balsamic vinegar, adding beans or croutons, red onions instead of green, etc. Basically the same kind of chop chop though with the help of my roommate's commendable sense of fair play as far as replacing what one consumes is concerned.

I finally managed to tell him that I prefer Lebanese cucumbers, the ones that are called Persian in Arizona and Israeli in Brooklyn. Since no one asked me what I needed to make a different salad, and no one heard my preferences, in desperation, without thinking about boundaries, I started making two salads with two different kinds of cucumbers. More work. This is getting nowhere very fast.

They say in order for anything to change, you have to change first.

The last lettuce is still unused, so is the cucumber. The celery looked better three days ago, and the tomatoes have wrinkles on them. I am writing.

Finally, I had a totally different kind of salad today. Artichoke hearts, avocados and mushrooms in lieu of hearts of palms. It took five minutes to prepare and it was so delicious, easy to eat and quite filling. 

Gifts do not replace consideration, thoughtfulness and cooperation.  Neither do they replace communication. They also are not meant to guarantee friendships. At best, gifts either say "put up with me a little more" or "I am sorry" or "thank you for being who you are."  

I suppose it can only take a salad for change to start occurring.

Make Your Own Jokes

In case you don't know why Armenia did not participate in the Eurovision contest this year, let me tell you.  For security reasons.  


That said, at the prompting of a friend, I watched (almost: I was making Tabbouleh in the kitchen) country after European country flaunt their "I want to sound like an American" songs in front of millions of spectators around the world except for Russia who, this year, had opted for a truly organic song, interpreted by six real grandmothers in their folkloric costumes.  They came in second.

Yes, I wanted the Russians to win too but they didn't.  Sweden won.  Their singer was Moroccan, that's probably why.

To make matters more absurd and to extend the amount of publicity Azerbaijan enjoyed, we learned that their capital's name is Baku. People from up to 44 countries not only voted by calling or SMSing, but later, by satellite feed, we went to each one of these countries and counted some kind of voting for the three countries that got most of that country's votes.  Eight votes, ten votes and twelve votes each that the country gave.  

One of the rules was that you cannot vote for your own country.

Thus, Azerbaijan gave the twelve votes to Turkey and vice versa, Greece gave the twelve votes to Cyprus and vice versa, etc.  You get the picture.

Every time we went to the representative spokesperson of a country, for example France, they all started their greetings thus:

"GOOD EVENING BAKUUUU!  GREETINGS FROM BELGRADE!  IT WAS AN AMAZING SHOW", and variations of same.

Add the accent of each European country, among them Slovenia, FRY (Former Republic of Yugoslavia), Albania, France, Israel, etc. and you get another picture.

"GOOD EVENING BAKUUUUU."  That's where the contest was taking place.  In the capital of the oil rich country of Azerbaijan.  So you can imagine the reverence, the "let us make this look like love" attitude of each country.  


I came to the conclusion that this kind of love stems from politics which in turn stems from economics, i.e. money. 


I'll take any kind of love over hate.  It was pleasant to see the love-fest.


The next day I extended the love-fest to the Sunday BBQ I was invited to, and we all repeated the phrase "GOOD EVENING BAKUUUU" with various accents and intonations as if someone had given us the opportunity to flaunt our talents. 


Le lendemain matin, as I was heading to the parking lot, I crossed the new neighbor moving into the apartment next to mine.  She was carrying the "welcome" mat and rolling a suitcase behind her.  It was easy to guess.  


The parking space reserved for my neighbor is next to mine. I noticed that she had taken more than her share to park her compact car. I wondered what would happen if the person that space was reserved for returned.   There was also a U-haul truck parked further from which three guys were unloading what looked like furniture.


I went to my errands and returned.  After parking my car I couldn't help but notice the license plate of my new neighbor.


You have to sit down now.  Yes, you, now.  Sit down.


The license plate read "BAKU75."



 



 

Balancing Between Elements

  

I am fishing from the raft I made myself and attached to the lifeboat the sailors threw me in just before our ship sank.  I lost my whole family.  I am fishing to feed the Bengal tiger under the tarpaulin of the lifeboat who has already eaten the rest of the zebra that the hyena had started on, the hyena, the orangutan, a rat (probably a resident of the sunken ship) and some flying fish escaping from other predators.  I know I am on the Pacific but I don't know where I am headed.  Water, a vast ocean surrounds me.  I cried when I had to kill my first flying fish to use as bait.  I am a vegetarian and now I am killing turtles to survive.  I made this raft from the life jackets in the survival locker that I can only reach by pulling on the rope I attached to the lifeboat, hop on it and very quickly collect what I need.  Returning on the raft to live there most of the time, day and night, rain or shine and the ocean's salt water has destroyed my blankets and my clothes, so much so that I am using the turtle shells for protection from the elements.*

I raise my head to take a look at the horizon and I find myself seated on a patio overlooking the red rock mountains of Sedona.  Dry country yet so beautiful.  The trees between the patio and the mountains are green and birds chirp constantly.  There are small lizards that pass by from time to time.  Here in Sedona, one can be transported to another country one has known in a matter of a few steps here and there.  Thus, I was on a Lebanese mountain village a few times.  Bhamdoon, Shtaura and Bickfaya paraded daily.  The way the shades fall under a tree or the steepness of a climb where pine trees are a certain size will send me back to where I have been.

I decided to stay at the hotel this morning and cure my temporary cold from the hike we took yesterday.  It was a challenging climb under a hot sun.  A five mile journey up to the Bell Rock and back.  Not too steep for younger or fit people.  From time to time I had to  stop to catch my breath and gulp some water down.  It was worth the effort if for nothing else but for having done it.  I have been sneezing ever since and my body does not want to be inside in the air-conditioned suite but outside where the temperature is almost 90 degrees today.

Back to my raft I realize I have to find a way to stay on the lifeboat.  To do this, I have to train the tiger into believing that I am number one and he is numero deux.  I have a plan.  It will take a lot of courage.  Right now I am watching the city around my raft where fish of all colors, shapes and sizes are going about their daily business and being curious about the raft from time to time.  I have to feed the tiger so it doesn't eat me you see.  How did the tiger end up on the lifeboat?  And the zebra, hyena and orangutan for that matter?  All I know is that my father being a zookeeper in India had sold some of the zoo animals to different countries and the ones on the ship were coming with us to Canada.  That's all I know.*

I had to wash my shoes from all the red dust accumulated during our walk yesterday.  By noon today, I was feeling better and the air-conditioner was not making me sneeze anymore.  In the afternoon, we spent hours visiting the galleries at the Tlaquepaque Arts and Crafts Village.  Original art at very expensive prices.  Every time we came out of a store I was transported to my uncle's house in Damascus or Damascus in general.  The architecture with mosaics here and there; the fountains in the courtyards; the connecting alleyways; and...the dry weather took me there and back over and over again. 

 

Now my eyes are fixed on the huge wall of the Indian restaurant we came to have dinner at.  The beautiful Bengal tiger painted on it is life size and is surrounded by trees and vegetation.

It is dark when we leave the restaurant and I look up to see the stars above, the same stars I'd see whether I am outside an Indian restaurant with a Bengal tiger painted on their wall, on a hotel patio in Sedona or on a raft somewhere in the Pacific Ocean.

* loosely in my own words from Life of Pi by Yann Martel  

Ձեր օրհնութիւնը կը խնդրենք

14:19, 21 ապրիլի, 2012
Լուսին Գասպարեան
(Անգլերէնէ թարգմանեց՝ Արփի Տատոյեան) 
24 Ապրիլ 2012
Անմահացած էք մեր տան մառանի պատերուն վրայ:
Ձեզ հետ խօսած եմ տարիներ անվերջ:
Ձեր զաւակները, իմ ծնողները, սորվեցուցին ինձ մայրենի լեզուն որ լաւ կը խօսիմ:
Ետ ինձ կը նայիք, մտածկոտ, սիպէ եռանքով նկարներուն ընդմէջէն:
Ձեր ձեռքերով իսկ կարուած հագուստներ հագած էք այդտեղ:
Ձեր այդ ձեռքերը բրտացած են ցանելէն, շինելէն, շաղելէն եւ կարկտելէն:
Ձեր երեսները ադրդուելի, նոյնիսկ հարսնեկան հանդերձանքներով:
Ձեր աշխարհահայաց արտայայտութիւնն ցաւի անտրտունջ շուքը կ՛ընդգրկէ:
Նշաձեւ աչքերը ձեր, ունին ծանռ կոպեր, որոնք մեր նախածննդական իրաւունքն են:
Անոնք կը մատնեն անգնութիւնը ծնած չարչարանքներու յիշողութենէն եւ սպառած ուժեր ձեր կեանքը կրկին վերաշինելէն:
Երբեմն կը հարցնեմ Տիգրանակերտի մասին, երբեմն Սեփաստիոյ - յուսալով պատմէք:
Կը տենչամ գիտնալ ձեր ժողովրդական սովորութիւնները, ձեր Հին Երկիրի ապրելակերպը:
Կը խնդրեմ ձեզմէ որ պատմէք ինծի մեր ազնուական գերդաստանի մասին, գրաւումներէն, ջարդէն, քանդումէն աւելի առաջ:
Կը փորձեմ մտքով պատկերացնել. ինչպէ՞ս դիմացաք որպէս ոչխարներ գայլերուն առջեւ:
Համբերութիւնով կը լսէք ինծի երբ ես կը խօսիմ այսօրուայ հայուն կրածներուն մասին -- հոգ չէ թէ թեթեւ բաղդատած ձերին եւ երբեմն նոյնիսկ նոյնքան ծանռաբեր:
Հետոյ կը խնդրեմ որ ներէք ինծի աւելին ըրած չ՛ըլլալուս համար:
Շատ մը անգամներ ուզած եմ փոխ տաք ձեր ուժը ինծի, ձեր իմաստալից, ամէն ինչ տեսնող, հայեացքը վսեմ:
Ինչ՞ու մահացաք երբ ես դեռ ձեզի չէի ճանչցած:
Իմ մտքիս մէջը, ձեր խորաթափանց եւ սուր աչքերը, ինձ կը շռայլեն այն սէրով կարծես, որ մի ու միայն մեծ-ծնողները կրնան տալ մեզի:
Տարիէ տարի, կը խանդաղատիմ որ բացէն խօսիք եւ ըսէք մեզի.
«Մենք ձեզ շատ հստակ կը տեսնենք վերէն:
Մեր արիւնն է որ կը հոսի դեռ ձեր երակներուն մէջ:
Կ՛ըզգաք հին աշխարհն ձեր ոսկորին մէջ:
Կ՛ապրիք մեր բոլոր պատմութեանը հետ:
Մեր բարոյական կեցուածքը ունիք:
Կ՛երգէք, կը պարէք հարազատօրէն:
Աքսորի մէջ նոյնիսկ կը հարատեւէք:
Գիտէք մեր տարած չարչարանքները:
Մեր տեղ կը խօսիք:
Մեր օրհնութիւնը ունիք դուք հաւերժ:
Մեզ կ՛արդարացնէք:
Դուք Արեւմտեան Հայաստանն էք»:
Լուսանկարում` Լուսինի մեծ-ծնողները, Համբարձում Համբարեան եւ Արմաւենի Քազարեան

Lucine Kasbarian's original English version can be found here:  http://hetq.am/eng/news/13322/ode-to-western-armenia---asking-for-your-blessing.html

 

Դանիէլ Վարուժան - Daniel Varoujan

 


ԳԱՐՆԱՆ ԱՆՁՐԵՒ

Դաշտերուն վրայ իր տրտմութեամբ յամառող
Անձրեւը չէ՛ ասիկայ ։
Գարնան ջաղբն է ՝ որ ցանքերուն վրայ անհուն
Լուսացընցուղ կը տեղայ ։

Աստղերն անյայտ , կարծես հալած արեւէն ,
Տեղատարափ կը թափին ,
Եւ կը լըւան իրենց լոյսին մէջ փաղփուն
Անդաստաններն ու այգին ։

Կապոյտն յանկարծ կու լայ բուռըն ծիծաղէն ,
Եւ կը տեղայ ադամանդ .
Կը լուսնան կոյր աղբերակներն ու կ'երգեն
Իրենց ծընունդն արգաւանդ ։

Անհունն ի վար կը հեղեղուին շառաչով
Մեծ կաթիլներ շափիւղայ ,
Լի արեւով , ցընծութիւնով , կապոյտով ,
Ծիծաղներով սատափեայ ։

Մարգերը թաց կ'արտաշընչեն զովութիւն…
Կը լըւացուին գառնուկներ…
Բո՜յրը հողին , հողին բո՜յրը , ծաւալուն ,
Կը լեցնէ գիւղն ու եթեր ։

Ու արտերո՜ւս , արտերո՜ւս մէջ քրտնաշատ
Իմ ցորեաններս յամեցող
Նոր ուժերով յորդահոսա՜ն կ'ընձիւղին
Կայլակներու մէջ ի լող ։

Եւ մաքրըւած անտառին մէջ , այս պահուս ,
- Ըստ իմ գիւղիս հէքեաթին -
Կը ծնի եղնիկը , գօտիին տակ ծիրանի ,
Եղնորթ մը ՝ նման լուսինին ։

Spring Shower

 

This is not the rain hanging around a domain

In unyielding melancholy.

It is the spell of spring showering its light

On endless fields of fecundity.

The hidden stars, as if dissolved by the sun,

Pour down in myriad sheets,

And wash in their scintillating radiance

Expansions of orchard and fields.

The blue bursts in tears after hearty laughter,

And showers down diamonds,

Blind rivulets see the light and start singing

Their lush and bountiful birth.

Hefty drops of sapphire precipitate screeching

Down the depths of infinity,

Full of sunshine, exuberance, cerulean azure,

Mirth of mother-of-pearl.

The dripping meadows breathe out cool air…

Lambs are washed clean…

Scent of earth, the spreading earthly scent

Permeates village and ether.

And in my fields, my sweat soaked fields,

My tardy, belated wheat

Shoot upwards with renewed, bursting ardor

Awash in gushing streams.

And in the purified woods, at this moment,

 -- As my village fable tells --

The doe gives birth, under the bow of rain,

To a fawn, fair as the moon. 

Daniel Varoujan

translated by Tatul Sonentz